رنگ چیست؟

رنگ پدیده ای ذهنی است یعنی ادراک ما از امواج با طول موجهای مختلف است به عبارت دیگر تاثر ما از طول موجهای مختلف است که رنگ را می سازد از نظر یک فیزیکدان رنگ نوری است دارای طول موج معین و قابل ضبط . یک فیزیولوژیست رنگ را تنها تاثیرنور بر بعضی سلولها و تحریک اعضا می داند برای بعضی فیلسوفان رنگ چیزی بیش از یک تصویر ذهنی نیست در حالی که یک هنرمند نقاش زندگی را در رنگها       می بیند و با رنگ احساس می کند اما روانشناسی که به رابطه ذهن و رنگ توجه خاص داشته باشد آنرا ذاتی و غیر قابل تفکیک از روان می داند و معتقد است که می توان افکار و درون آدمی را به وسیله رنگها سنجید و ارزیابی کرد هر رنگ آمیخته ای از دو خاصیت بارز یعنی شدت و درخشش نور با تاریکی و روشنی است و حتی می توان فواصل بین رنگها را همانند صدا اندازه گیری کرد و فیزیکدانها به واسطه طول موج خاص رنگها قادر به ضبط آنها هستند .

در فیزیک مدرن رنگها فقط بخش کوچکی از طیف امواج الکترومغناطیسی را تشکیل می دهند این طول موج بر اساس واحدی به نام انگستروم محاسبه می شود و هر انگستروم برابر با یک ده میلیونیم میلیمتر است امواج الکترومغناطیسی از اشعه کیهانی ( با کوتاهترین طول موج ) شروع و به امواج رادیویی ( با بلند ترین طول موج ) ختم        می شوند کمترین طول موج 001/0 انگستروم متعلق به اشعهکیهانی و بیشترین آن 000/100 انگستروم متعلق به امواج رادیویی است این مجموعه از پرتو های مختلفی چون اشعهکیهانی ، اشعه گاما ، اشعه ایکس ، ماوراء بنفش ، نور مادون قرمز ، امواج صوتی و امواج رادیویی تشکیل می شود که رنگها ( نور ) تنها بین طول موج 4000 تا 7000 انگستروم را شامل می شوند و این طیفی است بین ماوراء بنفش و مادون قرمز ، رنگها به ترتیب  بنفش از4000 تا 4500 ، آبی از 4500 تا 5000 ، سبز از 5000 تا 5700 ، زرد از 5700 تا 5900 ، نارنجی از 5900 تا 6100 و قرمز از 6100 تا 7000 انگستروم تشکیل شده اند . رنگهای ثانوی که از ترکیب این رنگها به وجود می آیند طول موجی ما بین این ارقام را دارند. نور خورشید مجموعه این رنگها ( به اضافه نیلی که بین بنفش و آبی قرار دارد ) است که با هم رنگ سفید را می سازند . اگر هیچیک از این رنگها نبود ( نور نبود ) همان است که ما به آن « رنگ سیاه» می گوییم .

رنگهای گرم و سرد

شاید برای بعضی عجیب به نظر آید که انسان با دیدن رنگها درجه حرارتی را تشخیص دهد اما تجربه نشان داده که در یک اتاق آبی  یا سبز احساس سرما به آدمی دست می دهد ، هر چند که اندک باشد ولی در یک اتاق قرمز یا نارنجی حس گرما القاء می شود .

این احساس ها بستگی کامل به عوامل ذهنی و درونی دارد . از این رو  می توان برای تسکین برخی از بیماریها از آن سود جست . برای مثال رنگ بنفش می تواند یک آرام کننده عمومی و کاهش دهنده فعالیتهای قلبی و لنفاوی باشد و یا قرمز ضد کم خونی و محرک حواس به حساب می آید ولی رنگ آبی آرام کننده تحریکات و محرک نیروی حیاتی است بر این اساس آزمایشهای جالبی بر روی حیوانات صورت گرفته است برای نمونه اسبهایی را پس از انجام مسابقه در دو اصطبل جداگانه که با رنگهای آبی و قرمز رنگ آمیزی شده بود قرار دادند نتیجه این بود که که در اصطبل آبی اسبها     زود تر آرام شدند .

تاثیرات روان شناختی رنگها

هر رنگ بر حسب سردی و گرمی خود تاثیر خاصی بر انسان
می گذارد به طوری که با دیدن هر رنگ عکس العملهای الکترومغناطیسی و شیمیایی در مغز و چشم و اعصاب به وجود می آید که باعث فعل و انفعالاتی در قلمرو و روان آدمی می شود چنین واکنشهایی که بعد از مشاهده رنگها به وقوع می پیوندند دلالت بر تاثیر ذهنی و روانی رنگها دارد و می تواند به طریق مختلف مورد استفاده قرار گیرد برای مثال رنگ آبی به فرد کمک می کند تا مسائل درونی خویش را بازگو شود و از لحاظ روحی به آرامش برسد ولی رنگ قرمز ممکن است باعث توجه مفرط به خویش بشود تا حدی که فرد خود را بسیار سرسخت و خود محور نشان بدهد اما باید دانست که اثرات رنگها و دریافتهای ذهنی و گنجایش مغزی افراد متفاوت بوده و انسانی یافت نمی شود که دارای خلق و خوی کاملاً یکسان با دیگری باشد الگوهای رفتاری ارتباط مستقیم با رنگهای خاصی چون قرمز ، سبز ، زرد ، آبی
  و بنفش دارند و همین امر بنیان علمی به نام روانشناسی رنگهاست علمی که قادر است تا عمق عواطف آدمی راه یابد و از پیچیدگیهای روح خبر بدهد هدف روانشناسی رنگ درک خصوصیات معنوی و عاطفی رنگهاست و نه چیز دیگر چهار رنگ اصلی آبی ، قرمز ، سبز و زرد که نشانگر نیازهای روانی می باشد از اهمیت خاصی در روانشناسی برخوردارند که در اینجا به ویژگیهای روانی و شخصیتی هر یک از این رنگها اشاره ای خواهد شد رنگ آبی نشانه ایثار و عمق زیاد احساسات است رنگ قرمز نمودی از غرایز تند و نیرومند و نیروی اراده قوی و پشتکار است رنگ سبز نشانگر آرامش و انعطاف پذیری اراده است ؛ و سرانجام رنگ زرد از قوت فکری و نیز از خوشرویی و خلوص نیت فرد حکایت می کند .
 
 

رنگ همچون نماد

اصطلاح نام و یا تصویری است که نماینده چیز مانوسی در زندگی روزانه ما باشد به طوری که علاوه بر معنی آشکار و معمولی دارای معنای تلویحی بخصوص نیز باشد . نماد معرف امری مبهم و ناشناخته و پنهان و رازگونه از آدمی است ، و رنگها هر یک   می توانند در جایگاه یک نماد بکار گرفته شوند .

رنگها هر کدام دارای اشارات و اطلاعاتی سمبولیک و استعماری مرتبط با حالات و کیفیات مشترک اقوام است و جا دارد که در اینجا به توضیح مختصر آنها بپردازیم .

1 - رنگ زرد ، زرد روشن ترین رنگ در طیف نور سفید است و بعد از آن رنگ زرد طلایی قرار می گیرد که منور است با درخششی ملایم این رنگ نماد آخرت ، پادشاهی و حکومت ، گرمای خورشید ، شگفتی ، عروج انبیاء ، شادمانی و سرخوشی است به طور کلی این رنگ نشانه روشنی و نور است ، ولی عوام «دیدن نور» را تحقق واقعیتی که قبلاً پنهان بوده می دانند و اینکه گفته می شود «فلانی روشن تر است .» به معنای هوش و آگاهی متعالی و والای اوست . پس رنگ زرد روشن از لحاظ سمبلیک با فهم و دانایی ارتباط دارد و نشان دانش و معرفت است . و به عکس زرد تیره از لحاظ دارای مفاهیم دروغ ، خیانت و حسد ، اشتباه ، بی اعتقادی  و شک  می باشد .

 2 -رنگ قرمز ، رنگ قرمز رنگی است که به شدت جلب توجه می کند و دارای درجات مختلف تیرگی و روشنی است رنگ سرخ نمادی از خون ، آتش جاودانی حیات و هستی ، نشان زندگی و فطرت و خلق و خوی آتشین و مردانه است . از طرفی قرمز را رنگ سیاره مریخ دانسته و آن را علامت جهان متلاطم ، جنگ شیاطین و بالاخره نشان تثبیت شده ای از جنگ انقلاب و مبارزه و شورش خوانده اند ولی قرمز نارنجی تابشی پرشور از عشق است و در ضمن قرمز ارغوانی بر عشقی روحانی دلالت دارد .

 3 رنگ آبی ، آبی رنگ درون است و همواره شخص را متوجه خودش می کند درجات مختلفی از رنگ آبی نیز وجود دارد آبی تاریک معنی وهم ترس غم و اندوه و مرگ و نیستی را با خود به ارمغان می آورد ولی همچنان نشان دهنده فکری برتر و مافوق طبیعی هم است و به عالم بالا اشاره دارد رنگ آبی به معنای وفاداری و ایمان نیز هست و به دین اعتبار جلوه ای خاص به زندگی می دهد . رنگ آبی به شکل استعاری نشانه آرامش و آب و طبیعت آرام است براساس روایات کهن هنری رنگهای نیلی و آبی تیره مناسب ترین محیط برای تفکر و اندیشیدن است .

4- رنگ سبز این رنگ در میانه رنگهای آبی و زرد قرار دارد و رنگ طبیعت زنده است از نظر سمبلیک به آن درخت افسانه ای می ماند که با ریشه های عمیق و پابرجا مسلط برتمام فضای اطراف است پس نمودار عظمت حیات و زندگی همه جاگستر است رنگ سبز نماد طبیعت بکر و دست نخورده درون هم هست که وحشی و گستاخ        می تازد و ناپایدار است .

تاثیر رنگ در زندگی انسانها

دنیایی که آن را نظاره می کنیم از دو عنصر مهم تجسمی فرم و رنگ تشکیل شده که لازم و ملزوم یکدیگرند رنگ برای همه حائز اهمیت است بخصوص برای هنرمند و نقاش رنگ جایگاه خاصی دارد و در تعلیم و تربیت نیز از موقعیت ویژه ای برخوردار است برای همه مردم لازم است که به این پدیده با دقت خاصی توجه کنند البته ناگفته پیداست هررنگی به مقتضای خاصیتش به نوعی در روان افراد تاثیر می گذارد که این اثر بی ربط با رفتارها و کنش های اجتماعی و روانی آنان نیست .

انتخاب رنگ اتاق ، وسایل کار ، میز ، لباس ، کفش ، اثاث منزل و همیشه مورد توجه انسان بوده و هست به طوری که اختلاف سلیقه ها در این مورد نشان می دهد هر کس رنگی را می پذیرد یعنی هر کس بنا به مسائل فردی ، درونی و روحی خویش به رنگی انس گرفته آن را می پسندد رویت رنگها را نباید از نظر دور داشت که همواره در ارتباط با سه عامل طبیعت اشیاء چگونگی تابش نور و وضعیت عضو بینایی یعنی چگونگی دید افراد است هر موجودی که در این دنیا به چشم می خورد ابتدا از لحاظ شکل و اندازه سپس از نظر رنگ بیننده را به خود معطوف می دارد مانند یک میوه نارس که با رنگش اعلام می کند رسیده است یا نارس می باشد .

در دنیای کودکان نیز رنگ زرد مطلوب ترین رنگ است انتخاب رنگ در نقاشی کودکان نشان دهنده حالات روانی آنان است لذا توجه به رنگ به عنوان ابزاری در خدمت تعلیم و تربیت کودکان امری ضروری و الزامی است .

زمانی که به سطح فلزات نظر می اندازیم با توجه به رنگ آنها حتی می توانیم جنس و وزن آنها را احساس کنیم در تمام موارد چه فضاهای تزئینی و معماری مهندسی و برق در زمینه تبلیغات و آگهی ها در عالم هنر و سینما برای فرد عادی در تفرجگاه و برای هنرمند در کارگاه داشتن هشیاری ، حساسیت و شناخت نسبت به رنگها موثر است .

باید به رنگهای اصلی ، فرعی و مکمل ، قوانین ترکیب رنگها و تضاد در رنگ مایه ها توجه کافی کرد و برای ارزیابی رنگها ، آنها را باید از نظر توزیع سطوح رنگ ، درخشش و کیفیت هر رنگ و ابعاد و سطوح آنها مورد دقت قرار داد . جهان بدون رنگ امکان پذیر نیست و تمام دریافتهای عینی و تصورات از طریق رنگ حاصل می شود . در هر حال انسان پدیده رنگ را همانند آفتاب قبول دارد ،اما به حضور آن چندان دقیق نیست .

رنگها پدیده قابل تحسینی هستند ، خصوصاً زمانی که به طلوع یا غروب خورشید نظر می کنیم و در مقابل زیباترین تابلو طبیعت می ایستیم . رنگها حتی از نظر عاطفی نیز نقش اساسی دارند . درخشش آفتاب ، شادابی ، و هوای ابری و خاکستری ، خستگی و کسالت می آورد . رنگهای الوان و پر زرق و برق آشفتگی ، و رنگهای ملایم روشن و هماهنگ خوشایندی را سبب می شوند . پس رنگ یک مساله ادراکی و مربوط به دید آدمی است ؛ چنانکه نیوتن در قرن 17 میلادی موفق به تجزیه نور سفید به رنگهای طیف شد که هر کدام جداگانه در ارتباط با شبکیه چشم احساس رنگ مجزایی را به وجود    می آورند . علت ظاهر شدن انواع رنگهای زرد ، نارنجی ، قرمز و حتی بنفش در طلوع آفتاب ، وجود جو اشباع شده از رطوبت و بخار آبی است که در سطح زمین پراکنده است . پس تغییرات رنگ در طبیعت از خواص ذاتی اشیاء نیست ، بلکه میزان تابش نور و شرایط مختلف جوی این تغییرات را ایجاد می کند . نخستین کسانی که حقایق رنگ را با دقت علمی بیشتری بیان کردند ، نقاشان امپرسیونیست بودند .

این نقاشان رنگ و نور را دو هدف اصلی خود قرار داده بودند که تجربیات کلودلونه فرانسوی بیش از دیگران در این باره حائز اهمیت است . اساس شیوه امپرسیونیسم این بود که نقاشی در فضای آزاد باشد ، به تاثیر تغییرات نور در ساعات مختلف ، تاثیر جو و انعکاس رنگهای اشیای مختلف توجه کرد و بخصوص به کار بردن رنگهای خالص و ناب بدون ترکیب باید انجام گیرد . سزان ، پدر نقاشی جدید ، شیوه امپرسیونیسم را جلوه ای دیگر بخشید و آن را تکمیل کرد . وی می گفت : اگر رنگ غنی باشد ، شکل و صورت هم کامل می شود . پیکاسو در نقاشیها نظم هندسی و هماهنگی خطوط را به نحوی که مستقل از موضوع پرده باشد ، به وجود آورد و بهترین استفاده از رنگ در مینیاتورهای ایرانی و بعد در معماری ایرانی خود نمایی می کند ، زیرا رنگ به فرم کمال می بخشد و بدان جان می دهد .

فیزیکدانها پدیده رنگ را با توجه به ارتعاشات و نوسانات نور مورد توجه قرار دادند . شیمیدانها با آزمایش بر روی ترکیب مولکولی ساختمان مواد رنگی ، ثبات و استحکام رنگها ، مایعات حلال رنگ و تهیه رنگهای مصنوعی و ترکیبی ، علم شیمی را در جهت تکامل صنعت به کار گرفتند و فیزیولوژیستها اثر رنگ را روی مغز ، اندیشه ، چشم و حتی در کالبد شناسی و واکنش بینایی بیان کردند . یکی از دانشمندان فیزیولوژیست می گوید : چشم و اعصاب همیشه تمایل بیشتری به رنگ خاکستری دارند و موقعی که این رنگ وجود نداشته باشد ، فقدانش ناراحتی ایجاد می کند ، زیرا آرامشی که در اثر رنگ خاکستری به وجود می آید از بین می رود (خاکستری رنگی خنثی است که شخصیت خود را از رنگهای پیرامونش می گیرد.) دلاکروا می گوید : خاکستری مخرب نیروی رنگهاست ، چون شدت و کنتراست (تقابل) رنگها با خاکستری از بین می رود .

هنرمندان رنگ شناس و نقاش از دیدگاه زیباشناسی رنگها را مورد بررسی قرار داده اند و روانشناسان نیز اثر رنگ را بر روی افراد مورد بررسی قرار داده و حالات آنان را توصیف کرده اند . روانشناسان هماهنگی رنگها را بیشتر مربوط به احساسات انسان می دانند . در محیط ، اثر رنگهای سرد (دارای حالتی عمیق ، روشن و سبک که معمولاً به صورت روشن به کار می روند ) و رنگهای گرم (عمق ندارند و به حالت تیره و سنگین به کار می روند ) نیز خود را به خوبی نشان می دهند . چنانکه به تجربه ثابت شده که انسان می تواند تا 7 درجه گرما و سرما را در محل کارش حس کند .

هر وقت که با رنگ آبی یا سبز مواجه می شود ، احساس سردی و هنگامی که با رنگ قرمز و نارنجی روبرو می گردد احساس گرمی می کند . می گویند در کشور شوروی سابق برای آزمایش اثر رنگها ، محیطی را به رنگ قرمز و نارنجی درآوردند و احساس سرمای 50 را به 25 تقلیل دادند . پس سبز و آبی حرارت را کاهش داده ، مسکن است و قرمز و نارنجی دما را افزایش داده ، بالاترین حرارت را نشان می دهد و محرک اعصاب نیز هست . این امر حتی در مورد حیوانات نیز خودنمایی می کند ، به طوری که ثابت شده ، در اصطبلی که به رنگ آبی و سبز  است اصلاً مگس وجود ندارد . همچنین رنگ قرمز مانند موسیقی ملایم در افزایش شیر گاوها هم موثر است . اولین رنگهایی که انسان شناخت دو رنگ طیفی و فیزیکی سیاه و سفید (البته اینها رنگ نیستند ، بلکه آکروماتیک یعنی بی رنگند .) یا بهتر بگوییم دو رنگ آبی خیلی تیره و خیلی روشن بود که مظهر شب و روز تلقی می شد . این دو رنگ در زندگی انسان و در طبیعت دو قطب اساسی و مهم محسوب می شوند و به ترتیب تداعی کننده استراحت و کار و فعالیت به شمار می آیند.

عوامل موثر در انتخاب رنگها

1-     سن:  معمولاً کودکان از رنگهای زنده و خالص و بزرگسالان از رنگهای پخته و مرکب خوششان می آید.

2-     محل زندگی: نوع محیط جغرافیایی مانند کوهستانی بودن ، کویری و ساحلی بودن ، مناطق آفتابی یا ابری در انتخاب رنگ بخصوص رنگ لباس موثرند . مثلاً زنان شمالی و روستایی به دلیل محیط همواره سبز ، از لباسهای گلدار و الوان استفاده می کنند.

3-      فصول سال: استفاده از رنگ تیره در زمستان برای جذب گرمای خورشید و رنگ روشن در تابستان مورد توجه انسان است.

4-     فرهنگ جامعه: انتخاب رنگ به خصوصیات اجتماعی ، روانی و فرهنگی جامعه نیز بستگی دارد ، به عنوان مثال : سرخپوستان با ترکیب و رنگ آمیزی پوست خود ، مقاومت ، ایستادگی و قدرت خود را بالا می برند .

5-     زمینه هوشی و عاطفی : سلامت بدن ، روح و روان و حالات افراد در انتخاب رنگها موثر است .

6-     طبقه جامعه : شهریها معمولاً از رنگهای سرد مانند سبز و روستاییها از رنگهای گرم مانند: قرمز یا اشباع شده و نقوش الوان استفاده می کنند .

7-     طبقه اجتماعی از جهت میزان درآمد : افراد کم درآمد رنگهای براق و تند و پر درآمدها رنگهای سبک ، مرکب ، ملایم و ظریف را انتخاب می کنند.

از بررسی هایی که بر روی رفتارها و هنجارهای اجتماعی در آلمان به عمل آمده است مشخص شده که این کشور با اینکه فقط 6 سال درگیر جنگ جهانی دوم بود ، اما در حدود 20 سال وقت لازم داشته تا اقشار مختلف جامعه آلمان رنگهای مرده را کاملاً دور بریزند و رنگهای گرم و زنده را به عنوان عاملی برای رسیدن به زیبایی و رونق زندگی پرنشاط برگزینند حتی گویند ، تولید کنندگان باعرضهآن روزها پارچه هایی به رنگهای زرد و نارنجی و قرمز که خاصیت مثبت و ناآرام و هیجان آور داشتند به جهت عدم استقبال مردم دچار ورشکستگی شدند و همین عامل موجب مطالعاتی شد و عاقبت رنگ خاکستری را انتخاب و جایگزین کردند و بتدریج رنگهای دیگر را وارد صحنه ساخته ، در معرض دید مردم قرار دادند .

در ایران نیز رنگ بنفش که مخلوطی از آبی و قرمز به ترتیب صلح و آرامش ، جنگ و هیجان بود بعد از جنگ 8 ساله در معرض دید قرار گرفت . در اتاقهای جراحی هم  قطرات خون روی لباس سفید جراحان تاثیر مستقیم بر حواس و روان داشت ، بنابراین سبز را جایگزین آن کردند که تا حدی نیز به موفقیت عملهای جراحی کمک کرد  زیرا که رنگ خون روی سبز ، خاکستری شده ، چندان دغدغه ای مانند رنگ قرمز ایجاد نمی کند . ناگفته نماند که رنگها دارای وزن ، مزه و شکل هستند ؛ حتی در انسانها گاه موجب بروز خلاقیتها و استعدادهایی می شوند . واگنر موسیقیدان بزرگ آلمانی به رنگ قرمز و گوته شاعر معروف به آبی علاقه داشت و اسکاروایلد مفتون رنگ زرد بود.

 

 پزشکان قرون وسطی در چین و مشرق زمین نور قرمز را در معالجه آبله و عفونتهای اگزمایی مانند سرخک و مخملک و بسیاری بیماریهای پوستی به کار گرفتند . و در اوایل قرن بیستم پزشکان روسی و آلمانی اثر درمانی نورهای آبی و بنفش را روی نور آلرژیها (درد عصب) تایید کردند . در تعلیم و تربیت نیز کلاسی به رنگ آبی روشن یا زرد مایل به سبز به مراتب اثرات بیشتری از کلاسی با دیوارهای خاکستری دارد و یا کتابی با رنگهای حقیقی بهتر از کتابی با تصاویر سیاه و سفید است .

رنگ در ایران

آزمایشهای انجام شده بر روی ایرانیان درباره رنگها نشان می دهد که اغلب در انتخاب رنگ ، سبز را ترجیح می دهند که بیانگر امید و احساس جوانی و آمیزه ای از دانش و ایمان و باروری و جاودانگی است و این رنگ در فرهنگ ایران زمین همواره جنبه تقدس داشته و کمااینکه هنوز سیدها که منسوب به القاب پیامبر اکرم (ص) می باشند از کلاه و یا شال سبز استفاده می کنند و حتی قبل از ظهور اسلام در ایران نیز این رنگ جهت شگون و فرخندگی زینت بخش سفره هفت سین بوده و هنوز در برخی از نقاط شیراز و یزد عروسان جوان در مراسم عقد از این رنگ پیراهن تهیه می نمایند و آن را علامت سبز بختی می دانند .

 

دومین انتخاب اشخاص طبق آمار آبی بوده است آبی فیروزه ای ، آسمانی و لاجوردی که شاید انگیزه این انتخاب وجود آسمان آبی این سرزمین و درخشانی و شفافیت آن باشد جلوه این انعکاس بر گلدسته ها گنبدهای مساجد و اماکن متبرکه نقش بسته و برآب مایه این زندگی بخش که همواره در کشورما کمیاب و گرانبها بوده نیز دلالت دارد .

وجود مفاهیم آرامش و پاکیزگی و معصومیت عدالت و ایمان و ایثار در این رنگ یکی دیگر از دلایل انتخاب آن توسط ایرانیان است چرا که این صفات بازتابی از آرمانهای ایرانی است در فرشهای دست بافت ایران از ابتدا تا کنون وجود این رنگ و به کار گیری در طی سالها ظرافت روحیه ایرانی و ترجیحی را که برای این انتخاب می دهند بیان می کند در هر گوشه پهناور این کشور علایق و اعتقادهای متفاوتی وجود دارد زرتشتیان بر نو عروس  در عزای عزیزان خود سفید می پوشانند و در آئین دیگر و در قومی دیگر رسمی دیگر مرسوم است دنیای رنگها دنیای وسیعی است که شناخت آن کار آسانی نیست در استفاده های متفاوتی که از رنگها می کنیم مفاهیم آنها نیز دگرگون می شود چنانچه گاه قرمز را به نشانه شادی به کار می بریم و گاه به علامت غضب حتی زمانی که چشمان خود را می بندیم تصاویری از رنگهای مختلف در ذهن نقش می بندد و حتی خوابهای رنگی می بینیم از یاد نبریم که دنیای پیرامون ما همواره رنگی است .

 نویسنده:مهسادیوانبیگی

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

تشخيص رنگ‌هاي گرم و سرد
برخي بر اين باورند رنگ ساختمان‌ها، اتومبيل‌ها و ساير اجسام، بويژه در مناطق گرمسيري، مي‌تواند نقش مهمي در افزايش يا كاهش دماي محيط‌هاي داخلي داشته باشد.
.از اين رو بسياري از افراد ساكن در مناطق گرمسيري اتومبيل‌هايي به رنگ روشن انتخاب مي‌كنند. به عبارت ديگر مي‌توان گفت در اين مناطق اتومبيل‌هاي تيره رنگ مشتري چنداني ندارد.

بر اين اساس گفته مي‌شود هرچه رنگ ساختمان‌ها و اتومبيل‌ها تيره‌تر باشد به اين معني است كه دماي داخلي آنها نيز بالاتر خواهد بود.

با شبيه‌سازي تاثير رنگ‌هاي تيره و روشن بر دماي داخلي ساختمان‌ها مي‌توان اين تئوري را مورد آزمايش قرار داد. براي انجام اين آزمايش به سه جعبه كفش هم‌اندازه در ابعاد متوسط، چهار دماسنج استاندارد معمولي، يك لامپ حرارتي، مقداري يخ، نمك دريايي و يك كيسه پلاستيكي سفيد رنگ نياز داريد.

جعبه كفش‌هايي كه آماده كرده‌ايد را به سه رنگ سفيد، سياه و خاكستري رنگ كنيد و آنها را در گوشه‌اي قرار دهيد تا كاملا خشك شود.

جعبه‌ها را به رديف روي ميز يا يك سطح صاف بگذاريد. زير هر يك از اين جعبه‌ها يك دماسنج قرار دهيد. دماسنج چهارم را روي ميز يا روي سطحي خارج از جعبه قرار دهيد.

در لحظه شروع آزمايش دماي هر يك از دماسنج‌ها را در جدولي ثبت كنيد. در هريك از جعبه‌ها را روي آن قرار دهيد و پس از نيم ساعت دماي هر يك از دماسنج‌هايي كه در زير جعبه‌ها قرار دارند را در ستون ديگر جدول ثبت كنيد. در مرحله بعد در جعبه‌ها را برداريد.

در اين مرحله بايد يك روز گرم تابستاني را براي جعبه‌ها شبيه‌سازي كنيد. روي سطح جعبه‌ها يك لامپ حرارتي بگذاريد بايد اين لامپ را در فاصله‌اي قرار دهيد كه ميزان گرماي دريافتي سه جعبه با هم برابر باشد.

دماسنج چهارم را نيز در فاصله بين دو تا از جعبه‌ها قرار دهيد. پس از گذشت 30 دقيقه دماي هر يك از دماسنج‌ها را در ستون ديگري ثبت كنيد.

در مرحله سوم بايد در حالي كه جعبه‌ها را روي يك سطح سرد قرار داده‌ايد، به آنها گرما دهيد. در حقيقت با اين كار شروع يك روز گرم تابستاني پس از پايان توفان زمستاني را شبيه‌سازي مي‌كنيد.

ابتدا يخ‌هايي كه براي انجام اين آزمايش آماده كرده‌ايد را روي سيني قرار دهيد و سپس سطح آن را با مقداري نمك دريايي بپوشانيد و در پايين كيسه پلاستيكي سفيد رنگ را روي آن قرار دهيد تا آسيبي به جعبه‌ها وارد نشده و خيس نشوند.

پس از اين‌كه جعبه‌ها را روي اين سيني قرار داديد، لامپ حرارتي را روشن كنيد و بگذاريد اين جعبه‌ها 30 دقيقه در معرض لامپ حرارتي قرار گيرند. پس از 30 دقيقه دمايي كه هر يك از دماسنج‌ها نشان مي‌دهد را در ستون جداگانه‌اي ثبت كنيد.

آيا ميان دماهاي ثبت شده در هر يك از مراحل مختلف مغايرت‌هايي را مشاهده مي‌كنيد؟ آيا در شرايط مشابه دماي داخل جعبه‌ها در مقايسه با هم متفاوت است؟ كدام يك از اين جعبه‌ها كمترين دما را نشان مي‌دهد؟ اختلاف دماي داخل جعبه‌ها در مقايسه با دماي محيط چقدر است؟ در پايان اين آزمايش داده‌هايي در اختيار داريد كه نشان مي‌دهد جعبه‌هاي تيره‌تر بيشترين حرارت را دارند.

در حقيقت رنگ‌هاي روشن‌تر امواج انرژي دريافتي از محيط را منعكس مي‌كنند و اين در حالي است كه رنگ‌هاي تيره‌تر اين امواج را به خود جذب مي‌كنند.

براساس اين نتايج، تاثير رنگ ساختمان‌ها و اتومبيل‌ها يا به طور كلي اجسام مختلف بر دماي محيط‌هاي داخلي را مي‌توان ديد. (جام جم - ضميمه سيب)